Ordu Büyükşehir Belediyesi, Fatsa ilçesinin Ayazlı Mahallesi’nde sel ve taşkın riskini azaltmak amacıyla dere geçişinde yeni altyapı çalışması yürütüyor. 24 Eylül 2026 tarihli belediye açıklamasına göre eski çöp depolama alanının yanında bulunan dereye 1,50 metreye 1,50 metre ölçülerinde ve toplam 200 metre uzunluğunda betonarme bakslar yerleştiriliyor. Çalışmanın amacı, yoğun yağış dönemlerinde suyun kontrollü biçimde tahliye edilmesini sağlamak ve çevrede oluşabilecek taşkın riskini azaltmak.
200 metrelik baks hattı oluşturuluyor
Çalışmada kullanılan bakslar, yağmur ve dere suyunun belirli bir kesitten güvenli şekilde geçirilmesini sağlayan kutu menfez yapıları olarak kullanılıyor. Ayazlı’daki uygulamada 1,50 x 1,50 metre kesitli elemanlarla yaklaşık 200 metrelik bir hat oluşturuluyor. Bu tür altyapılar, özellikle dere yatağının yol, yerleşim veya dolgu alanlarıyla kesiştiği bölgelerde suyun akışını düzenlemek için tercih ediliyor.
Ordu’da yıllık yağış miktarının yüksek olması, dere ve yağmur suyu altyapısının önemini artırıyor. Kısa sürede etkili olan kuvvetli yağışlar, eğimli arazi ve dar vadilerle birleştiğinde suyun hızla birikmesine neden olabiliyor. Bu nedenle yalnızca yağış sonrası müdahale değil, riskli noktaların önceden belirlenerek tahliye kapasitesinin artırılması da afet riskinin azaltılmasında önemli bir yöntem.
Sel riskine karşı önleyici altyapı
Belediye açıklamasında çalışma, olası yağışlarda suyun güvenli biçimde tahliye edilmesi ve can ile mal güvenliğinin korunması hedefiyle yürütülen afet önleme yatırımlarının bir parçası olarak tanımlandı. Baks hattının tamamlanmasıyla derenin belirlenen bölümünde suyun çevreye yayılmadan kontrollü bir kanaldan ilerlemesi amaçlanıyor.
Taşkın riskinin azaltılması yalnızca tek bir menfez veya dere ıslahı çalışmasına bağlı değil. Yağmur suyu hatlarının açık tutulması, dere kesitlerinin korunması, köprü ve menfezlerin kapasitesinin yeterli olması, yapılaşmanın dere yataklarını daraltmaması ve bakım çalışmalarının düzenli yapılması gerekiyor. Ayazlı’daki proje bu zincirin altyapı tarafındaki unsurlarından biri.
Yoğun yağış alan kentlerde kapasite hesabı kritik
Karadeniz kıyısındaki kentlerde yağış rejimi nedeniyle altyapı kapasitesi, şehir planlamasının temel başlıklarından biri haline geliyor. Bir hattın günlük koşullarda sorunsuz çalışması, çok kısa sürede yüksek miktarda yağış düştüğünde aynı performansı göstereceği anlamına gelmiyor. Bu nedenle dere ve menfez projelerinde havza büyüklüğü, eğim, yüzey akışı ve beklenen yağış şiddeti gibi verilerin birlikte değerlendirilmesi önem taşıyor.
Yerleşim alanlarının büyümesi de yüzeyden akan su miktarını artırabiliyor. Toprak yüzeyin beton veya asfaltla kaplanması, yağmur suyunun zemine sızmak yerine kısa sürede dere ve kanal hatlarına yönelmesine neden oluyor. Bu durum mevcut altyapının daha yüksek debilerle karşılaşmasına yol açabiliyor.
Çalışmalar il genelinde sürüyor
Ordu Büyükşehir Belediyesi, Ayazlı’daki çalışmanın yanı sıra il genelinde altyapı yatırımlarının sürdürüldüğünü bildirdi. Hedef, yerleşimlerin günlük yaşam kalitesini artırmanın yanında yağış kaynaklı afet riskini de azaltmak. Özellikle daha önce su birikmesi, dere taşması veya ulaşım kesintisi yaşanan noktalar bu tür çalışmalar açısından öncelikli alanlar arasında değerlendiriliyor.
Ayazlı Mahallesi’ndeki 200 metrelik baks hattının tamamlanmasıyla, dere suyunun eski çöp depolama alanı çevresinden daha kontrollü biçimde geçirilmesi bekleniyor. Çalışmanın sahadaki etkisi ise ilk yoğun yağış dönemlerinde daha net görülebilecek. Belediye, sel ve taşkınlara karşı altyapı çalışmalarının farklı ilçelerde devam edeceğini belirtiyor.
Baks nedir, neden kullanılıyor?
Baks ya da kutu menfez olarak adlandırılan prefabrik veya yerinde imal edilen betonarme yapılar, suyun yol, dolgu veya yapılaşmış alanların altından kontrollü biçimde geçirilmesini sağlıyor. Açık dere yatağının kullanılamadığı noktalarda akışın devamlılığını korumak için tercih ediliyor. Yapının kesiti ve uzunluğu, geçirmesi gereken su miktarına göre projelendiriliyor.
Ayazlı’daki uygulamada 1,50 metreye 1,50 metre ölçüsündeki kesit ve 200 metrelik uzunluk, belediyenin açıkladığı projenin temel teknik verilerini oluşturuyor. Çalışmanın tamamlanmasının ardından baksların çevresindeki dolgu, yüzey drenajı ve giriş-çıkış noktalarının düzenli bakımının yapılması da sistemin sağlıklı çalışması açısından önem taşıyacak.
